Türkiye’nin Doğal Gaz Hikayesi: İlk Keşiften Karadeniz Rezervlerine
Türkiye’de doğal gaz yatağı bulunmasıyla ilgili ilk büyük ve resmi kamuoyu duyurusu, 21 Ağustos 2020 tarihinde yapılmıştır.
Bu açıklama, dönemin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından “Karadeniz’de doğal gaz bulundu”başlığıyla kamuoyuna duyurulmuştur.
📅 Olayın Ayrıntıları:
- Tarih: 21 Ağustos 2020
- Yer: Karadeniz, Sakarya Gaz Sahası (Tuna-1 Kuyusu)
- Açıklamayı Yapan: Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan
- Bulunan Rezerv: İlk açıklamaya göre 320 milyar metreküp doğal gaz
- Keşfi Gerçekleştiren Gemi: Fatih sondaj gemisi
- Bölge: Karadeniz açıkları, Zonguldak’ın yaklaşık 170 km kuzeyinde
🧭 Sonraki Gelişmeler:
- Ekim 2020’de, aynı sahada yapılan yeni sondajlarla rezerv miktarı 405 milyar metreküpe çıkarıldığı açıklandı.
- Daha sonra Amasra-1 ve Çaycuma-1 kuyularında yapılan ek keşiflerle toplam rezerv miktarı 710 milyar metreküpe ulaştı (2023 itibarıyla Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı açıklaması).
- Bu keşif, Türkiye tarihinin ilk büyük yerli doğal gaz keşfi olarak kabul edilir.
🔹 Önceki Küçük Ölçekli Keşifler:
Her ne kadar 2020 keşfi “ilk büyük keşif” olarak anılsa da, Türkiye’de daha önce küçük ölçekli doğalgaz keşifleri yapılmıştı:
- 1970’li yıllar: Trakya bölgesinde (Hamidabat sahası) sınırlı doğalgaz rezervleri bulunmuş ve 1987’den itibaren üretime başlanmıştı.
- Ancak bunlar ekonomik ölçekte büyük bir rezerv olarak kabul edilmemiştir.
| Yıl | Bölge / Saha | Açıklamayı Yapan | Bulunan Rezerv (yaklaşık) | Sondaj Gemisi | Önem / Not |
| 1970’ler | Trakya – Hamitabat | MTA / TPAO | Küçük ölçekli saha | – | Türkiye’de ilk doğalgaz rezervi keşfi. 1987’de üretim başladı. |
| 1988 | Thrace – Umurca / Değirmenköy | TPAO | Sınırlı miktar | – | Trakya’da yeni kuyular açıldı, sanayiye doğalgaz sağlandı. |
| 2014 | Diyarbakır – Silvan | TPAO | Küçük saha | – | Güneydoğu’da yapılan aramalarda sınırlı doğalgaz tespiti. |
| 2020 (21 Ağustos) | Karadeniz – Sakarya Gaz Sahası (Tuna-1) | Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan | 320 milyar m³ | Fatih | Türkiye’nin tarihindeki ilk büyük doğal gaz keşfi. |
| 2020 (Ekim) | Karadeniz – Tuna-1 (ek sondaj) | Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı | 405 milyar m³ | Fatih | Rezerv miktarı artırıldı. |
| 2021 (Haziran) | Karadeniz – Amasra-1 | Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan | 135 milyar m³ | Fatih | Sakarya sahasına yeni rezerv eklendi. |
| 2022 (Aralık) | Karadeniz – Çaycuma-1 | Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Fatih Dönmez | 58 milyar m³ | Fatih | Sakarya sahası toplam rezervi 710 milyar m³’e ulaştı. |
| 2023 (Nisan) | Karadeniz – Filyos | Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan | – | – | Karadeniz gazının ilk fazı karaya ulaştırıldı. Türkiye’de ilk yerli gaz akışı başladı. |
| 2025 (Mayıs) | Karadeniz’de Göktepe-3 | Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan | 75 milyar m³ | Ekonomik değeri 30 milyar dolar olarak dile getirildi. |
Her ne kadar Sayın Recep Tayyip Erdoğan, son beş yılda değişik zamanlarda toplam yarım trilyon metreküp (673 metreküp) üzerinde doğal gaz yataklarının bulunduğunu ilan etmiş olsa da — ve kamuoyunda bu rezervlerin Türkiye’nin uzun yıllar ihtiyacını karşılayabileceği yönünde beklentiler oluşsa da — bu ilanlar fiili tedarik ve kullanım aşamasında tam olarak yurttaşlara yansıtılamamıştır.
Örneğin:
- 26 Aralık 2022 tarihinde Erdoğan, Karadeniz’deki keşifleri ve sahadaki rezervleri güncelleyerek, Çaycuma-1 sahasında 58 milyar metreküplük yeni rezerv bulunduğunu duyurdu; böylece toplam rezervin 710 milyar metreküpe ulaştığını ve bu rezervin uluslararası piyasa değerinin 1 trilyon doları bulduğunu belirtti. TRT Haber
- Ayrıca geçmişte Erdoğan, “Tuna-1 sondajında 320 milyar metreküp rezerv keşfettik” gibi açıklamalarla doğal gaz keşiflerine vurgu yaptı. Rüzgar Enerjisi
- 18 Mayıs 2025 tarihinde ise, Göktepe-3 kuyusunda 75 milyar metreküplük rezerv bulunduğu açıklandı; ekonomik değerinin 30 milyar dolar civarında olabileceği ve bu gazın yaklaşık 3,5 yıl boyunca konutların ihtiyacını karşılayabileceği ifade edildi. Anadolu Ajansı
Buna karşılık, bu ilanlara rağmen, ülkenin doğal gaz ihtiyacını tam olarak iç kaynaklarla karşılayamaması nedeniyle Türkiye, dış kaynaklara yönelmek zorunda kalmıştır.
Bu çerçevede, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın son ABD ziyareti sırasında, Türkiye’nin doğal gaz talebini karşılamak maksadıyla uzun vadeli bir import (ithalat) anlaşması yapılmıştır:
🇺🇸 ABD’den LNG Tedariki Anlaşması — Detaylar
- Anlaşma Tarafları: Türkiye’nin devlet gaz şirketi BOTAŞ ile İsviçre merkezli enerji şirketi Mercuria arasında 20 yıllık LNG (sıvılaştırılmış doğal gaz) tedarik anlaşması imzalandı. Investing.com Türkiye+5TRT Haber+5Reuters+5
- Süre ve Miktar: Anlaşma 2026–2045 yıllarını kapsayacak şekilde planlandı. Her yıl yaklaşık 4 milyar metreküp doğal gaz eşdeğeri LNG tedariki öngörülüyor. Toplamda ise yaklaşık 70 milyar metreküp hacimli tedarik yapılacak. Turkish Minute+7Anadolu Ajansı+7TRT Haber+7
- Teslimat Şekli ve Terminaller: Teslimatlar, ABD’deki yükleme terminallerinden yapılacak (FOB) ve aynı zamanda Türkiye, Avrupa veya Kuzey Afrika’daki yeniden gazlaştırma (regasification) terminallerinden (DES) da olabilecek şekilde esneklik öngörülüyor. mercuria.com+2Reuters+2
- Zamanlama: İlk teslimatlar 2026 yılında başlayacak; anlaşma 2045 yılına kadar geçerli olacak. TRT Haber+2Reuters+2
Özet
Her ne kadar Cumhurbaşkanı Sayın Recep Tayyip Erdoğan, son beş yılda farklı dönemlerde yaptığı açıklamalarda Türkiye’nin Karadeniz’de toplamda 500 milyar metreküp üzeri doğal gaz rezervi keşfettiğini duyurmuş olsa da, bu rezervlerin henüz ülke vatandaşlarının enerji tüketimine tam anlamıyla yansıtılamadığı görülmektedir.
Bu durumun doğal bir sonucu olarak, Türkiye kendi sahalarında bulunduğu belirtilen doğal gaz miktarına rağmen, ABD ile 20 yıl süreli toplam 70 milyar metreküplük LNG tedarik anlaşması yapmak durumunda kalmıştır.
Gerçekte bu miktar, Erdoğan’ın açıklamalarına göre Türkiye’de bulunduğu iddia edilen rezervlerin yalnızca yaklaşık onda birine tekabül etmektedir. Başka bir deyişle, Türkiye teorik olarak 200 yıllık doğal gaz rezervine sahip olduğunuaçıklamasına rağmen, önümüzdeki 20 yıl için dünyanın öteki ucundan gaz ithalatı yapmak zorunda kalmıştır.
