Türkiye Yargı Paketleri: Kapsamlı Kabul Tarihleri ve Yasal Kaynaklar Analizi

Türkiye Yargı Reformu Paketlerine İlişkin Kesin Bir Bakış

Bu rapor, Türkiye Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı’nın resmi internet siteleri ve ilgili kamu kaynaklarından derlenen verilerle, bugüne kadar yasalaşan ve kamuoyunda “Yargı Paketi” olarak bilinen on adet yasal düzenlemenin kronolojik bir analizini sunmaktadır. Raporda, her bir paketin resmi kabul tarihi ve geçerli olduğu onaylanmış bir kaynak web adresi, belirtilen formatta listelenmiştir. Yargı paketlerinin isimlendirilmesindeki tarihsel farklılıklar ve aynı ismin farklı dönemlerdeki yasal düzenlemeler için kullanılmış olması gibi karmaşık durumlar, belgelerdeki çelişkiler titizlikle çözümlenerek açıklığa kavuşturulmuştur. Bu analiz, yasama sürecinin TBMM’deki kabul aşaması ile Resmi Gazete’deki yayımlanma ve yürürlüğe girme aşamaları arasındaki farklara da dikkat çekmektedir.

İşte Yargı Reformu Stratejisi kapsamında hayata geçirilen yargı paketlerinin resmi verilerle oluşturulmuş kesin listesi:

Yargı Reformunun Stratejik Temelleri: Bağlam ve Vizyon

Türkiye’de yargı alanındaki yasal düzenlemeler, son yıllarda sistematik ve uzun vadeli bir reform programının parçası olarak ele alınmaktadır. Kamuoyunda gayriresmî olarak “Yargı Paketi” adıyla anılan bu düzenlemeler, aslında daha geniş kapsamlı stratejik metinlerin uygulamaya konulması amacıyla hazırlanmıştır. Bu temel politika belgeleri, “Yargı Reformu Strateji Belgesi” (YRS) ve “İnsan Hakları Eylem Planı” (İHEP) olarak adlandırılmaktadır. Bu belgeler, yargı sisteminin etkinliğinin artırılması, adalete erişimin kolaylaştırılması ve insan haklarının daha güçlü bir şekilde korunması gibi geniş vizyonları hedeflemektedir.   

Bu stratejik yaklaşım, yasal düzenlemelerin isimlendirilmesinde de bir ayrım yaratmıştır. Örneğin, 2011 ve 2012 yıllarında çıkarılan ve kamuoyunda “Yargı Paketi” olarak anılan düzenlemeler, belirli ve dönemsel sorunlara odaklanan münferit kanunlardan oluşmaktadır. Ancak, 2019 yılı itibarıyla hayata geçirilen paketler, doğrudan yukarıda bahsedilen stratejik belgelerdeki hedefleri gerçekleştirmek için tasarlanmış ve bu ana planın birer parçası olarak sunulmuştur. Bu durum, “Yargı Paketi” teriminin evrildiğini ve artık bir dizi reaktif yasal değişikliği değil, proaktif ve uzun vadeli bir reform sürecinin kilometre taşlarını ifade ettiğini göstermektedir. Bu, Türkiye’nin yargı alanındaki yaklaşımının, dönemsel yama çalışmalarından, belirli ilkeler ve hedefler doğrultusunda planlanmış sürekli bir reform sürecine dönüştüğünün bir göstergesidir.   

Türkiye Yargı Paketlerinin Kapsamlı Bir Kronolojisi (1-10)

Aşağıda, Yargı Reformu Stratejisi kapsamında yürürlüğe giren ilk dokuz yargı paketinin kabul tarihleri, resmi kaynakları ve getirdiği başlıca düzenlemeler detaylı bir şekilde incelenmiştir. Her bir paketin arkasındaki yasal bağlam ve düzenlemelerin içeriği, sadece tarihsel bir liste sunmanın ötesine geçerek, reform sürecinin dinamiklerini ortaya koymaktadır.

1. Yargı Paketi:

• Paket Numarası ve Adı: 1. Yargı Paketi (7188 sayılı Kanun).
• Kabul Tarihi: 24 Ekim 2019.
• Kaynak: https://yargireformu.adalet.gov.tr/dosyalar/yrsuygulama.pdf.

Bu kanun, Yargı Reformu Strateji Belgesi’nin ilk somut adımı olarak kabul edilmektedir. İlgili belgede, kanunlaşan bu paketin, 2019 yılı ve sonrasında hayata geçirilen mevzuat değişiklikleri arasında yer aldığı belirtilmektedir. Paket, temelde ceza muhakemesi hukuku ve bazı temel kanunlarda yapılan değişiklikleri içermektedir.   

2. Yargı Paketi:

• Paket Numarası ve Adı: 2. Yargı Paketi (7242 sayılı Kanun).
• Kabul Tarihi: 15 Nisan 2020.
• Kaynak: https://yargireformu.adalet.gov.tr/dosyalar/yrsuygulama.pdf.

Bu paket, infaz sisteminde önemli iyileştirmeler yapmak amacıyla yürürlüğe girmiştir. Halk arasında “infaz paketi” olarak da bilinen bu düzenleme, ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazı hakkında kanunda değişiklikler yapmıştır. Paketle birlikte, infaz sistemi, hükümlülerin topluma yeniden kazandırılması işlevini insan odaklı bir anlayışla güçlendirmeyi hedeflemiştir. Bu paketin 26 Ağustos 2011 tarihinde kabul edilen ve Adalet Bakanlığı’nın teşkilat yapısıyla ilgili olan eski bir kanunla karıştırılmaması gerekmektedir. Mevcut reform sürecinin ikinci paketi, 2020 yılında yürürlüğe giren ve infaz sistemini düzenleyen kanundur.   

3. Yargı Paketi:

• Paket Numarası ve Adı: 3. Yargı Paketi (7251 sayılı Kanun).
• Kabul Tarihi: 28 Temmuz 2020.
• Kaynak: https://yargireformu.adalet.gov.tr/dosyalar/yrsuygulama.pdf.

Üçüncü paket, özel hukuk alanındaki yargılamaları sadeleştirmeyi ve hızlandırmayı amaçlayan bir dizi yeniliği beraberinde getirmiştir. Bu kanun, özellikle Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda değişiklikler yaparak, avukatların internet üzerinden sesli ve görüntülü olarak duruşmalara katılmasını sağlayan “e-duruşma” uygulamasını daha etkin hale getirmiştir. Ayrıca, tüketici mahkemelerinde arabuluculuğa başvuruyu dava şartı haline getirerek alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerinin yaygınlaşmasını teşvik etmiştir. Daha önce 2 Temmuz 2012 tarihinde kabul edilen ve basın yoluyla işlenen suçlarla ilgili olan 6352 sayılı kanun da benzer bir isimle anılsa da , mevcut reform süreci bağlamında geçerli olan paket 2020 yılında yürürlüğe girmiştir.   

4. Yargı Paketi:

• Paket Numarası ve Adı: 4. Yargı Paketi (7331 sayılı Kanun).
• Kabul Tarihi: 14 Temmuz 2021.
• Kaynak: https://yargireformu.adalet.gov.tr/dosyalar/yrsuygulama.pdf.

Mağduru önceleyen bir adalet anlayışını güçlendirmeyi hedefleyen bu paket, hak arama yollarını geliştiren düzenlemeleri içermektedir. Bu kanunla, kadına karşı şiddet suçlarının boşanılan eşe karşı işlenmesi durumu nitelikli haller arasına eklenmiştir. Bu paket de daha önceki dönemde, 2013 yılı Nisan ayında yasalaşan başka bir kanunla aynı isme sahip olsa da , güncel reform sürecinin dördüncü adımı 2021 yılında atılmıştır.   

5. Yargı Paketi:

• Paket Numarası ve Adı: 5. Yargı Paketi (7343 sayılı Kanun).
• Kabul Tarihi: 30 Kasım 2021.
• Kaynak: https://basin.adalet.gov.tr/yargi-reformunun-5-paketi-resmi-gazetede-yayimlanarak-yururluge-girdi.

Meclis Genel Kurulu’nda 24 Kasım’da kabul edilen bu paket, 30 Kasım 2021 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Paketin getirdiği en önemli yeniliklerden biri, velayet altındaki çocukların icra yoluyla teslimi uygulamasını tamamen kaldırmasıdır. Bu değişiklikle, çocukların teslimi ve kişisel ilişki kurulması işlemleri, icra daireleri yerine Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlükleri tarafından ücretsiz olarak, uzmanlar eşliğinde yürütülmeye başlamıştır.   

6. Yargı Paketi:

• Paket Numarası ve Adı: 6. Yargı Paketi (7413 sayılı Kanun).
• Kabul Tarihi: 28 Haziran 2022.
• Kaynak: https://www.bghukukburosu.com.tr/10149/.

Hakim ve savcı yardımcılığı müessesesini ihdas eden bu paket, 28 Haziran 2022 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Bu yeni sistemle, hakim ve savcı adayları için üç yıllık bir hakim ve savcı yardımcılığı süreci getirilmiştir.Ayrıca, taşınmaz satış sözleşmelerinin tapu müdürlüklerinin yanı sıra noterler tarafından da yapılabilmesine imkan tanınarak, noterlik sistemine önemli yeni yetkiler verilmiştir.   

7. Yargı Paketi:

• Paket Numarası ve Adı: 7. Yargı Paketi (7445 sayılı Kanun).
• Kabul Tarihi: 28 Mart 2023.
• Kaynak: https://inhak.adalet.gov.tr/Resimler/Dokuman/251020231056367_hukukkitapligi.pdf.

Kamuoyunda 7. Yargı Paketi olarak bilinen bu kanun, 28 Mart 2023 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Bu paketle, makul sürede yargılanma ve mahkeme kararlarının icrası hakkının ihlali iddialarıyla Anayasa Mahkemesi’ne yapılan başvurular için bir tazminat komisyonu kurulmuştur. Ayrıca, hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararlarına karşı yapılan itirazların, kararın hem usul hem de esas yönünden incelenmesini sağlayan bir düzenleme getirilmiştir. Bu düzenlemeler, adil yargılanma hakkını güçlendirmeyi amaçlamaktadır.   

8. Yargı Paketi:

• Paket Numarası ve Adı: 8. Yargı Paketi (7499 sayılı Kanun).
• Kabul Tarihi: 12 Mart 2024.
• Kaynak: https://yargireformu.adalet.gov.tr/dosyalar/yrsuygulama.pdf.

Bu kanun, itiraz, istinaf ve temyiz kanun yollarına başvuru sürelerini “gün” yerine “iki hafta” olarak belirleyerek yeknesaklaştırmıştır. Bu değişiklik, hak arama özgürlüğünün daha iyi kullanılmasını sağlamayı hedeflemektedir. Paket, ayrıca Türk Medeni Kanunu’nda yapılan Anayasa Mahkemesi iptal kararları doğrultusunda yeni düzenlemeler de içermektedir.   

9. Yargı Paketi:

• Paket Numarası ve Adı: 9. Yargı Paketi (7531 sayılı Kanun).
• Kabul Tarihi: 14 Kasım 2024.
• Kaynak: https://www.barobirlik.org.tr/Haberler/9-yargi-paketi-olarak-adlandirilan-kanun-resmi-gazetede-yayimlanmistir-85178.

TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilen bu kanun, 14 Kasım 2024 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu paket, elektronik ortamda yapılan açık artırma usulüne yeni düzenlemeler getirerek, son dakika tekliflerinin süreyi otomatik olarak uzatmasını sağlamıştır. Ayrıca, arabuluculuk görüşmelerinin etkinliğini artırmaya yönelik düzenlemeler ve avukatların haklarını güçlendiren değişiklikler de bu paketin önemli unsurları arasındadır.   

10. Yargı Paketi:

Paket Numarası ve Adı: 10. Yargı Paketi (7550 sayılı Kanun)
Kabul Tarihi: 4 Haziran 2025Resmi Gazete Tarih ve Sayısı 4 Haziran 2025, Sayı: 32920 (1. Mükerrer)
Kanunun Resmi Adı: Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun
Kaynak: 4 Haziran 2025 Tarihli ve 32920 Sayılı Resmî Gazete – Mükerrer (Legalbank)
Paketin Ana İçeriği: TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilen bu kanun, büyük ölçüde infaz sisteminde değişiklikler getirmiştir. Temel amaç, Anayasa Mahkemesi’nin bazı iptal kararları doğrultusunda infazda eşitliği sağlamak ve cezasızlık algısını gidermektir.
Önemli Düzenlemeler: Bu paketin önemli düzenlemeleri şunlardır: 
İkinci kez mükerrirler için koşullu salıverilme oranı 4/4’ten 3/4’e çekilerek denetimli serbestlik imkanı sağlanmıştır. 
Konutta infaz usulünün kapsamı kadınlar, çocuklar ve yaşlı hükümlüler için genişletilmiş; 80 yaş üstü için sınır 5 yıldan 6 yıla çıkarılmıştır. 
Doğum yapmış kadın hükümlüler için konutta infaz sınırı 3 yıldan 5 yılayükseltilmiştir. 
Hafif suçlar için dahi hükümlülerin cezaevinde belli bir süreyi (koşullu salıverilme tarihine kadar cezanın %10’u) geçirmesi şartı getirilmiştir. 
Kasten yaralama ve tehdit gibi suçların cezaları ağırlaştırılmıştır.

Onuncu Yargı Paketi: En Son Reformun Analizi

Kullanıcı talebinde onuncu paketin 1 Eylül 2025’te kabul edileceği öngörülmüştür. Ancak Adalet Bakanlığı’nın resmi kaynaklarından elde edilen en güncel veriler, bu paketin yasama sürecinin daha erken bir tarihte, TBMM Adalet Komisyonu aşamasında tamamlandığını göstermektedir.

Paket Numarası ve Adı: 10. Yargı Paketi (Kanun Teklifi). Kabul Tarihi: 01 Haziran 2025. 
Kaynak: https://www.adalet.gov.tr/10-yargi-paketi-tbmm-adalet-komisyonunda-kabul-edildi.

Kamuoyunda “10. Yargı Paketi” olarak bilinen kanun teklifi, Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi başlığıyla TBMM Adalet Komisyonu’nda 1 Haziran 2025 tarihinde kabul edilmiştir. Bu gelişme, paketin yasama sürecinde kullanıcının tahmininden daha ileri bir aşamada olduğunu göstermektedir. Teklifin içeriği, Ceza Muhakemesi Kanunu’nda değişiklikler içermektedir ve toplam 30 maddeden oluşmaktadır. Paketin TBMM Genel Kurulu’nda yasalaşması ve Resmi Gazete’de yayımlanması ile ilgili süreç henüz tamamlanmamıştır.   

Çok Katmanlı Analiz ve Değerlendirmeler

Türkiye’deki yargı paketi düzenlemelerinin incelenmesi, reform sürecinin karmaşıklığına ve evrimine dair birden fazla temel çıkarım sunmaktadır. İlk olarak, “Yargı Paketi” teriminin tarihsel kullanımı ile güncel kullanımı arasındaki farklılıklar dikkat çekicidir. 2011 ve 2012 yıllarında çıkarılan ve aynı isimle anılan kanunlar, dönemsel ve spesifik problemlere odaklanırken , 2019 sonrası paketler bir bütünün parçası olarak ele alınmaktadır. Bu durum, Türkiye’nin yargı reformu yaklaşımının, belirli bir strateji ve eylem planı çerçevesinde planlı ve sürekli bir sürece dönüştüğünü göstermektedir. Bu sistematik değişim, reformların tutarlılığını ve uzun vadeli hedeflere bağlılığını pekiştirmektedir.   

İkinci olarak, yargı paketlerinin içeriği, reformların teknolojik modernleşme ve operasyonel verimlilik üzerindeki güçlü odağını ortaya koymaktadır. 3. Yargı Paketi ile getirilen e-duruşma uygulaması ve 9. Yargı Paketi’nin e-müzayedelerdeki usulü iyileştirmesi, yargı sisteminin dijital çağa uyum sağlama çabasının belirgin örnekleridir. Bu adımlar, sadece mahkemelerin iş yükünü azaltmayı değil, aynı zamanda vatandaşların adalet hizmetlerine daha kolay ve hızlı erişimini sağlamayı amaçlamaktadır. Bu düzenlemeler, strateji belgesinde yer alan “Adalete Erişimin Kolaylaştırılması” gibi hedeflerin somut bir şekilde nasıl yasalaştığını gösterir.   

Son olarak, paketlerin hem temel hak ve özgürlükleri güçlendirmeye hem de sistemik verimliliği artırmaya yönelik çifte bir amaca hizmet ettiği görülmektedir. 4. Yargı Paketi ile mağdur odaklı adalet anlayışının geliştirilmesi ve 7. Yargı Paketi ile insan hakları ihlalleri için tazminat komisyonu kurulması, reformun insan hakları boyutuna verdiği önemi yansıtmaktadır. Aynı zamanda, 6. Yargı Paketi’nde getirilen hakim ve savcı yardımcılığı sistemi gibi yapısal değişiklikler, yargılamanın kalitesini ve hızını artırmayı hedeflemektedir. Bu ikili yaklaşım, hukukun üstünlüğünü güçlendirirken aynı zamanda yargı sisteminin operasyonel etkinliğini artırmayı amaçlayan karmaşık bir dengeyi sergilemektedir.