Sinemaseverlere ve özellikle derin, duygusal bilimkurgu hikayelerine ilgi duyan izleyicilere hitap eden Mr. Nobody, ölümsüzlüğün hâkim olduğu bir gelecekte alternatif hayat senaryolarında gerçek aşkı arayan bir adamın görkemli ve felsefi öyküsüdür.
Film, nefes kesen görselliği ve düşündürücü kurgusuyla bilimkurgu–dram arayan izleyiciler için etkileyici bir deneyim sunar.
Yönetmen ve Yapım: Mr. Nobody, Belçikalı yönetmen Jaco Van Dormael’in filmi (yönetmen-kurgu: Van Dormael). Van Dormael öncesinde Toto le Héros (1991) ve Le Huitième Jour (1996) gibi ödüllü filmler yapmış, felsefi ve insan ilişkilerine odaklanan bir yönetmendir. Film, Belçika–Fransa–Kanada–Almanya ortak yapımı olarak yaklaşık 33 milyon € (yaklaşık 47 milyon $) bütçeyle çekilmiş; bu rakam onu “tüm zamanların en pahalı Belçika filmi” yapmıştır . Yapımcılar Philippe Godeau (Pan Européenne), Wild Bunch ve Pathé gibi firmalardır.
Bütçe ve Gişe: Filmin yaklaşık 47 milyon dolarlık prodüksiyon bütçesinin çok altında kaldığı söylenebilir . Mr. Nobody dünya çapında sadece ~3.5 milyon $ hasılat yapabilmiştir. Sınırlı gösterim ve dağıtım nedeniyle ekonomik başarı sağlanamamış, Van Dormael de “Mali olarak başarısız oldu, ama sanatsal açıdan hayatımdaki en iyi iş olduğunu düşünüyorum” demiştir.
Oyuncular: Başrolde Jared Leto (Nemo Nobody) yer alır; diğer önemli rollerde Sarah Polley (Elise), Diane Kruger (Anna), Linh-Dan Pham (Jean), Rhys Ifans (Nemo’nun babası) ve Natasha Little (Nemo’nun annesi) gibi isimler vardır. Filmde Nemo’nun gençlik yıllarını canlandıran Toby Regbo ve Juno Temple da öne çıkan oyunculardandır.
Ödüller: Mr. Nobody birçok festivalden ödülle dönmüştür. Bunlardan başlıcaları şunlardır:
- Magritte Ödülleri (2010): Belçika Sinema Akademisi’nden En İyi Film, En İyi Yönetmen (Jaco Van Dormael), En İyi Senaryo, En İyi Görüntü Yönetmeni, En İyi Özgün Müzik (Pierre Van Dormael) ve En İyi Kurgu ödüllerini kazandı .
- Venedik Film Festivali (2009): Sanatsal katkı ödülü Altın Osella (Outstanding Technical Contribution), ayrıca Biografilm Lancia Ödülü kazanıldı ; Aday olduğu Altın Aslan’ı Lebanon (2009) filmine kaptırdı.
- Stockholm Uluslararası Film Festivali (2009): En İyi Görüntü Yönetmeni ödülü (Christophe Beaucarne) .
- Sitges Film Festivali (2009): En İyi Makyaj ödülü (Kaatje Van Damme) .
- André Cavens Ödülü (2010): Belçika Film Eleştirmenleri Birliği tarafından yılın en iyi filmi seçildi .
- Avrupa Film Ödülleri (2009): Avrupa Film Akademisi Halkın Seçimi Ödülü (En İyi Avrupa Filmi) .
- Biografilm Festivali (2010): İzleyici Ödülü .
Eleştiriler: Mr. Nobody’nin eleştirmenlerce genel değerlendirmesi iyimser-orta arasıdır. Örneğin Rotten Tomatoes sitesi %68 skoruyla değerlendirilmiş ve eleştirmenler “yanıltıcı derecede karmakarışık olabilen anlatısına rağmen büyük hedefleri ve etkileyici görselleriyle Van Dormael’in filmografisine ilginç bir ek” yorumunu yapmıştır. Metacritic’teki puan 63/100’dür (10 eleştirmene göre). Jennie Punter (Globe & Mail) filmin “parçalı masalını duygusal bir çekirdek etrafında tutarak, iki saatlik zaman yolculuğunu keyifli ve oynak bir üslupla anlattığını” yazarak övmüştür . Öte yandan Variety eleştirmeni Boyd van Hoeij filmin bazı sahnelerini güçlü bulsa da “bütünün parçalar halinde kaldığı” eleştirisini getirmiştir . Özetle, sinemaseverler filmi hayal gücü ve görselliği için severken; öykünün dallanıp budaklanması zaman zaman kafa karıştırıcı bulunmuştur.
Konu ve Hikaye
Konu: 2092 yılında, insanlık hücre yenilenmesi sayesinde ölümsüzlüğü keşfetmiştir. 118 yaşında olan Nemo Nobody (Jared Leto), hâlâ ölümlü olan son insan olarak güncel şovlara konu olur. Psikiyatrist Dr. Feldheim ve bir gazeteci eşliğinde hipnoz altında hatıralarını anlatan Nemo, ebeveynlerinin boşanmasının ardından 9 yaşında verdiği “anneyle mi yoksa babayla mı kalacağı” seçimine kilitlenmiş gibidir . Kendi deyimiyle “melekler” bütün insanların geleceklerini silerken onu unutmuştur; bu yüzden Nemo, olası farklı hayatlarını hatırlıyor gibi görünür.
Anne ile Yaşam: Ana kronolojide, Nemo annesiyle Montreal’e taşınır ve lise çağında güzeller güzeli Anna (Diane Kruger) ile tanışır. Bir yaz günü sahilde Anna ona suya girme teklifinde bulunur; Nemo ise utandığı için Anna’nın arkadaşlarına sataşır ve soğuk bir vedalaşma olur . Başka bir dalda ise Nemo gerçeği söyler: Aslında yüzme bilmediğini Anna’ya itiraf eder ve böylece aralarında bir dostluk filizlenir . Anna’nın babası Harry (Michael Riley), Nemo’nun annesiyle evlenince Nemo ile Anna üvey kardeş olur; birbirlerine aşık olan ikili “hayatlarını birleştirme” sözü verir. Ancak anne ve Harry boşanınca Anna New York’a gider ve yıllarca kopuk kalırlar . Yıllar sonra bir tren garında tekrar karşılaşan Nemo ve Anna tutkulu biçimde sarılırlar; Anna, daha hazır olmadığını söyleyerek iki gün sonra bir deniz fenerinde buluşacakları notunu verir, ama Nemo notu kaybedince Anna gelmez. Bir başka senaryoda ise Nemo ile Anna evlenir, çocukları olur; Nemo bir TV stüdyosunda çalışırken akşam arabasını göle uçurur ve ölür.
Baba ile Yaşam: Başka bir olasılıkta, ergen Nemo İngiltere’de fiziksel engelli babası (Rhys Ifans) ile yaşar ve Mars’a yolculuk temalı bir bilimkurgu romanı yazmaktadır. Okul sonrası sosyal bir gecede, Elise (Sarah Polley) ile tanışır ve ona âşık olur. Ancak Elise’in 22 yaşındaki Stefano adında bir sevgilisi vardır. Nemo motosikletle eve dönerken kaza geçirir ve yoğun bakımda bitkisel hayata girer; hayata bağlı kalsalar da artık konuşamaz. Babası ve annesi başucunda barışır; Nemo hayalinde daktilo tuşlarına parmaklarını hareket ettirerek romanını yazmaya devam eder .
Bu babayla yaşam dalında farklı senaryolar da gelişir: Birinde Elise sonunda Nemo’nun duygularına karşılık verir ve onunla evlenir. Gelin-damat çifti düğünden dönerken bir trafikte patlama olur, Elise ölür ve Nemo onun söz verdiği üzere külleriyle Mars’a gider. Dönüş yolunda Anna’yla karşılaşır, ancak uzay gemisi bir meteoroid yağmuruna yakalanır ve ikisi de ölür . Başka bir versiyonda ise bir stüdyo asistanı gölde boğulur; dul kalan eşi Anna olur ve Nemo, Anna’nın yüzünde annesini görür. Üçüncü bir ihtimale göre, Nemo ve Elise üç çocuk sahibi olur ama Elise ruhsal sorunları nedeniyle Nemo’yu terk eder .
Jean ile Yaşam (Alternatif): Eğer Elise tarafından reddedilirse, genç Nemo okul balosunda dans eden ilk kızı (Jean, Linh-Dan Pham) eş olarak seçer. Jean’le evlenip iki çocuk sahibi olurlar ve çok zengin olurlar; ancak Nemo’ya hayatının anlamsız geldiğini fark eden Jean’i tüm servetin tek mülkiyet sahibi olarak bırakıp evden kaçar. Tüm kararlarını yazı tura atarak vermeye başlayan Nemo, bir gün kendisini “Daniel Jones” adlı bir yolcu sanan bir şoför tarafından havaalanında bir otele götürülür. Otel odasında banyo yaparken Nemo suikaste uğrar ve öldürülerek ormanlık alana atılır.
Gerçeklik Ötesi Dünya ve Çözülme: Bu çoklu hayatların ötesinde, 118 yaşındaki Nemo bambaşka, düzlemsel (baklava desenli) bir ortamda tekrar tekrar uyanır. Ortaya çıkan ipuçlarını izleyerek eski, harap bir eve gelir ve bir televizyon ile DVD oynatıcı keşfeder. Televizyonda, yaşlı Nemo (118) ile 34 yaşındaki Nemo etkileşimli bir şekilde konuşur; yaşlı Nemo, bu evrende Nemo’nun hiç doğmadığını ve bilincinin bir tür limbo’da takılı kaldığını açıklar. Yaşlı Nemo’ya göre geçmiş yaşantılara değil hikayenin sonuna doğru bakmaktadır ve canlı kalması gereken son anı sabah 05:50, 12 Şubat 2092’dir .
Epilog: Son nefesine yaklaşırken, Yaşlı Nemo gazetecilere “ne o ne de gazeteci gerçek” der ve ikisinin de 9 yaşındaki Nemo’nun hayalidir; bu çocuk, tren istasyonunda anne-babasını seçmeye çalışırken olası sonuçları kafasında canlandırmıştır . Çocuk bütün ihtimallerin özünden kaçıp üçüncü yolu – her iki ebeveynden de uzak, belirsiz bir geleceği seçmeyi – seçer. Film, Nemo’nun son anında “Anna” diye fısıldadığı sahneyle son bulur: Evrenin genişlemesi durur, zaman geriye döner ve tüm olası hayatlar bir kez daha yaşanmaya başlar. Nemo tekrar 9 yaşındayken başlar; anne-babası yeniden bir araya gelir ve iki çocuk tersine taş atarak birbirlerine koşarlar .
Mr. Nobody Sinopsisi
2092 yılında insanlık, hücrelerin bitmek bilmeyen yenilenmesiyle ölümlülüğü yenmiştir. Dünya, Dünya’daki son ölümlü olan 118 yaşındaki Nemo Nobody’nin (Jared Leto) ölüme doğru sürüklenişini büyülenmiş bir şekilde izlemektedir. Yarı ölümsüzlükten önceki yaşamı merak eden ikili, Nemo ile röportaj yapar. Psikiyatrist Dr. Feldheim (Allan Corduner), Nemo’nun bazı anılarını hatırlamasına yardımcı olmak için hipnoz kullanırken, Nemo diğer anılarını bir gazeteciye (Daniel Mays) anlatır. Nemo, dürtüldükçe çelişkili ifadeler kullanır. Hayatını üç ana noktada anlatır: 9 yaşında, anne ve babasının boşandığı an, 15 yaşında aşık olduğu an ve 34 yaşında yetişkin olduğu an. Her üçü de olası birçok sonuca doğru gelişir. Nemo, çocukların doğumdan önce hayatlarında olacak her şeyi hatırladıklarını açıklar. Gebe kalma anında, Unutulma Melekleri hafızalarını siler. Ancak Melekler, Nemo’yu unutur ve onun kendisi için farklı olası gelecekleri “hatırlamasına” izin verir. 9 yaşındayken, bir tren istasyonunda annesi trene binerken babası platformda kalmak zorunda kalır. Birinde trene binmeyi başarırken, diğerinde babasıyla kalır.
Annesiyle Yaşam Asi Nemo, annesi (Natasha Little) ve yeni sevgilisi Harry (Michael Riley) ile Montreal’de yaşamaktadır. Okulunda Anna (Diane Kruger) adında yeni bir kız görür ve hemen vurulur. Bir gün sahilde Anna, Nemo’ya kendisi ve arkadaşlarıyla yüzmek isteyip istemediğini sorar. Nemo arkadaşlarına hakaret eder ve bir daha neredeyse hiç görüşmezler.
Alternatif bir hikâyede, Nemo Anna’ya yüzemediğini itiraf eder; ikisi birlikte vakit geçirir ve aşık olurlar. Anna’nın Harry’nin kızı olduğu ortaya çıkar ve iki üvey kardeş yasadışı bir ilişkiye başlar. Hayatlarını birbirlerine adarlar. Harry ve Nemo’nun annesi ayrılınca, Anna babasıyla New York’a gider ve aralarındaki iletişim kopar. Yıllar sonra Nemo, Anna’yla tesadüfen karşılaşmayı umarak havuz temizleyicisi olarak çalışır. Sonunda tren istasyonunda birbirlerini görürler ve kalabalığın arasında birbirlerini hemen tanırlar. Tutkulu bir buluşmanın ardından Anna, ilişkiye hemen devam etmeye hazır olmadığını açıklar. Harry’ye numarasını verir, iki gün sonra kendisini arayıp deniz fenerinde buluşmasını ister. Ancak aniden bastıran sağanak yağmur, Nemo’nun notunu okunamaz hale getirince Anna’nın numarasını kaybeder. Nemo her gün deniz fenerinde bekler, ancak Anna gelmez.
Başka bir hikâyede, Anna ve Nemo evli ve çocukludur. Nemo, eğitici videolar sunan bir televizyon stüdyosunda çalışır. Bir akşam eve dönerken bir kuşa çarpar, arabasının kontrolünü kaybeder, bir göle düşer ve boğulur.
Babasıyla Hayat Nemo, daha sonra engelli kalan babasıyla (Rhys Ifans) kalır. Bir dükkanda çalışıyor ve boş zamanlarını evde daktilo başında Mars’a bir yolculuk hakkında bir bilim kurgu hikayesi yazarak geçiriyor. Bir okul balosunda Elise (Sarah Polley) ile tanışıyor ve aşık oluyor. Birkaç gün sonra Nemo, Elise’in evine gidiyor ama onu 22 yaşındaki erkek arkadaşıyla görüyor. Hayal kırıklığına uğrayan Nemo, motosikletiyle hızla uzaklaşıyor, bir kaza geçiriyor ve bitkisel hayatta hastaneye kaldırılıyor. Dünyayı duyularıyla algılayabilmesine rağmen Nemo hareket edemiyor veya konuşamıyor. Ebeveynlerinin yatağının başında bir araya geldiğini fark ediyor. Nemo, daktilo klavyesindeki parmaklarının hareketini hatırlamaya çalışıyor ve sonunda bu hikâye sona ererken parmağını kaldırmayı başarıyor.
Başka bir alternatif zaman çizelgesinde, Nemo, Elise ile evinde konuşuyor ve erkek arkadaşı Stefano’ya hâlâ aşık olduğunu öğreniyor. Nemo geri adım atmıyor ve ona duygularını anlatmaya devam ediyor. Sonunda Elise pes ediyor ve birkaç yıl sonra evleniyorlar. Hikayenin bir versiyonunda, Elise düğünden dönerken bir kazada ölür. Nemo, Elise’e Mars’a saçacağına söz verdiği küllerini saklar. Uzak bir gelecekte, Nemo, Elise’in küllerini Mars’a taşır ve gezegenin yüzeyine saçar. Dünya’ya geri dönen uzay aracında Anna ile tanışır. Birbirlerine pek bir şey söyleyemeden, gemi meteoroidler tarafından yok edilir. Olayların alternatif bir versiyonunda, aynı televizyon stüdyosunda çalışmaktadır ancak asistanı boğulur. Asistanın dul eşi, tanıdığı Anna’dır. Başka bir hikayede ise Nemo ve Elise evli ve üç çocukludur. Ancak, Elise borderline kişilik bozukluğu ve kronik depresyondan muzdarip olduğu için evlilikleri mutsuzdur. Histeri atakları geçirir ve Nemo’nun evliliklerini kurtarma girişimlerine rağmen, sonunda Stefano’nun peşinden gitmek için onu terk eder.
Alternatif olarak, Elise tarafından reddedildikten sonra Nemo, okul balosunda kendisiyle dans edecek ilk kızla evlenmeye karar verir. O gece Jeanne (Linh Dan Pham) ile dans eder. Nemo, Jeanne’i evine götürürken onunla evlenmeye ve başarılı olmaya söz verir. Başarılı olmasına ve iki çocuk sahibi olmasına rağmen Nemo mutsuzdur ve hayatından sıkılmıştır. Nemo, tüm mal varlığını Jeanne’e yazar ve ailesini terk eder. Artık tüm kararlarını yazı tura atarak rastgele veren Nemo, havaalanına gider ve Daniel Jones adında bir yolcu gibi davranarak bekleyen bir şoför tarafından bir otele götürülür. Jones’un otel odasında banyo yaparken öldürülen Nemo, cesedi ormana atılır.
Yaşamının alabileceği veya aldığı tüm yolları koşarak geçen yetişkin Nemo, argyle desenlerinin hakim olduğu gerçeküstü bir dünyada tekrar tekrar uyanır. Bu ortam, bir film seti gibi yapay görünür ve çoğu zaman diğer yaşamlarına da yansır. Şehrin dört bir yanına dağılmış ipuçlarını takip ederek, sonunda harap, terk edilmiş, ahşap iskeletli bir eve varır. Bir televizyon ekranına bağlı bir DVD oynatıcıya rastlar. Garip bir şekilde etkileşimli olan videoda, 118 yaşındaki Nemo, 34 yaşındakiyle konuşur. Genç adamın var olmadığını açıklar. Bu, Nemo Hiçkimse’nin hiç doğmadığı ve bilincinin bir tür belirsizlik içinde sıkışıp kaldığı bir evrendir. Hikâyeyi sondan itibaren deneyimlediğini ve 12 Şubat 2092 sabahı saat 5:50’ye kadar hayatta kalması gerektiğini belirtir.
Sonsöz: Bay Hiçkimse, ölümünden önce gazeteciye ikisinin de var olmadığını söyler. Bunlar, 9 yaşındaki Nemo’nun tren istasyonunda imkânsız bir seçim yapmak zorunda kaldığı sırada zihnindeki hayallerdir. Genç çocuk, her seçimi sonuna kadar takip ederek doğru kararı bulmaya çalışır. Sonunda çocuk üçüncü bir seçeneği seçer: hiç seçim yapmamak. Her iki ebeveynini de terk eder ve bilinmeyen bir geleceğe doğru kaçar. Bu muğlak seçim, bir şekilde onun ve Anna’nın mutlu bir şekilde yeniden bir araya gelmesine yol açar. Film, ölüm döşeğindeki yaşlı Nemo’ya geri döner. Hesaplanmış zaman gelir ve Bay Hiçkimse’nin son sözleri dünya tarafından izlenir. Evrenin genişlemesi durur ve zaman tersine döner. Evren dağılmayı bırakır ve sonunda daralmaya başlar. Sonuç olarak, Nemo’nun hayatı basitleşir. Çocukluğuna geri dönebilir, ailesinin yeniden bir araya gelişini izleyebilir ve Anna’yla birlikte olabilir. 118 yaşındaki adam, genç halinin nihayet gerçek aşkını ve hayatını bulduğunu fark ederek bilincine kavuşurken muzaffer bir şekilde kahkaha atar.
