Hiroşima ve Nagazaki: Atom Bombası ve Soykırım Tartışmaları
İnsanlık tarihinin en yıkıcı askeri operasyonlarından biri olan Hiroşima ve Nagazaki’nin bombalanması, modern etik ve hukuk tartışmalarının merkezinde yer almaktadır. Amerika Birleşik Devletleri’nin 1945 yılının Ağustos ayında gerçekleştirdiği bu saldırılar, sadece İkinci Dünya Savaşı’nın sonunu getirmekle kalmamış, aynı zamanda “kitlesel imha” kavramına yeni bir boyut kazandırmıştır.
Tarihsel Arka Plan ve Kavramın Kökeni
“Soykırım” (Genocide) kavramı, Polonyalı hukukçu Raphael Lemkin tarafından ilk kez 1944 yılında yayımlanan Axis Rule in Occupied Europe (İşgal Altındaki Avrupa’da Mihver Yönetimi) adlı eserinde kullanılmıştır. Lemkin bu terimi, belirli bir ulusal, etnik, ırksal veya dini grubu tamamen veya kısmen yok etme niyetiyle yapılan eylemleri tanımlamak için türetmiştir.
Hiroşima ve Nagazaki’ye atılan atom bombaları, klasik askeri stratejiden ziyade, sivil nüfusun yoğun olduğu alanları hedef alması nedeniyle birçok tarihçi ve hukukçu tarafından Lemkin’in bu tanımı çerçevesinde ele alınmaktadır. Özellikle Japonya’nın teslim olmaya yakın olduğu bir dönemde bu denli büyük bir yıkımın gerçekleştirilmesi, “niyet” tartışmalarını soykırım eksenine taşımaktadır.
Atom Bombalarının Gücü ve İlk Etkiler
ABD, “Manhattan Projesi” kapsamında geliştirdiği iki farklı tipte bombayı Japonya üzerinde test etmiştir:
- Hiroşima (6 Ağustos 1945): “Little Boy” (Küçük Çocuk) adı verilen uranyum tipi bomba, yerel saatle 08:15’te şehre bırakıldı. Yaklaşık 15 kiloton TNT gücündeydi. Saldırı anında yaklaşık 70.000 ila 80.000 kişi doğrudan hayatını kaybetti.
- Nagazaki (9 Ağustos 1945): “Fat Man” (Şişman Adam) adı verilen plütonyum tipi bomba, saat 11:02’de patlatıldı. 21 kiloton gücündeki bu bomba, coğrafi yapının engebeli olması nedeniyle Hiroşima’ya göre daha dar bir alanı etkilese de, anında yaklaşık 40.000 kişinin ölümüne yol açtı.
Uzun Vadeli Yıkım ve Sağlık Etkileri
Patlamadan sağ kurtulanlar (Japonca’da Hibakusha olarak anılırlar), radyasyonun kalıcı etkileriyle mücadele etmek zorunda kalmışlardır. Radyasyon hastalığı, lösemi ve çeşitli kanser türleri, saldırıyı takip eden aylar ve yıllar içinde ölüm oranlarını hızla artırmıştır.
- Ölüm Sayıları: 1945 yılının sonuna gelindiğinde, Hiroşima’da ölü sayısı 140.000‘e, Nagazaki’de ise 80.000‘e ulaşmıştır.
- Genetik ve Çevresel Etkiler: Radyasyon sadece o gün yaşayanları değil, sonraki nesilleri de etkilemiştir. Sakat doğumlar ve kronik hastalıklar on yıllar boyunca devam etmiştir.
- Bugünkü Durum: Sanılanın aksine, bugün hem Hiroşima hem de Nagazaki yaşanılabilir durumdadır. Çernobil gibi nükleer kazaların aksine, atom bombaları havada patlatıldığı için radyoaktif serpinti rüzgarlarla dağılmış ve zemin kirliliği zamanla güvenli seviyelere inmiştir. Her iki şehir de bugün modern birer metropol ve barış anıtı olarak varlığını sürdürmektedir.
Popüler Kültürde Yansımalar
Bu trajedi, popüler kültürde vicdani bir yük ve uyarı niteliğinde sıkça işlenmiştir.
- Sinema: Christopher Nolan’ın Oppenheimer (2023) filmi, bombanın yapılış sürecindeki etik ikilemleri ele alırken; Barefoot Gen (Yalınayak Gen) adlı anime, saldırının dehşetini bir çocuğun gözünden anlatır.
- Edebiyat: John Hersey’in Hiroshima adlı eseri, kurbanların hikayelerini dünyaya duyuran en önemli gazetecilik başarısı kabul edilir.
Sonuç: Bir Askeri Gereklilik mi, Soykırım mı?
ABD yönetimi, saldırıları “savaşı çabuk bitirmek ve Amerikan askerlerinin hayatını kurtarmak” gerekçesiyle savunmuştur. Ancak hedeflerin doğrudan sivil olması, nükleer zehirlenmenin nesiller boyu sürmesi ve Japon sivil kimliğine yönelik topyekün bir imha barındırması, bu eylemleri “soykırım” kategorisinde değerlendiren argümanları güçlendirmektedir. Çevresel yıkım ve genetik tahribat açısından bakıldığında, Japonya’ya verilen zarar sadece fiziksel bir yenilgi değil, kültürel ve biyolojik bir travmadır.
Kaynakça ve İleri Okuma
Hersey, J. (1946). Hiroshima. Alfred A. Knopf.
Lemkin, R. (1944). Axis Rule in Occupied Europe: Laws of Occupation, Analysis of Government, Proposals for Redress. Carnegie Endowment for International Peace.
Malloy, S. L. (2008). Atomic Tragedy: Henry L. Stimson and the Decision to Use the Bomb against Japan. Cornell University Press.
Walker, J. S. (2016). Prompt and Utter Destruction: Truman and the Use of Atomic Bombs Against Japan. University of North Carolina Press.
