Ege Cansen’in 24 Ağustos 2025 tarihli hem Sözcü gazetesinde hem de Zoom Haber internet sitesinde paylaştığı Türkiye’de fiyatların neden pahalı olduğu hakkında yazdığı makalenin bir bölümünü paylaşıyorum.
(Fiyatların yurtdışında Türkiye’ye göre daha ucuz olması hakkında);
aklıma üç sebep geliyor: Türkiye’de TL ile ifade edilen lokanta fiyatlarının yurt dışında döviz kazananlar için dahi yükselmesinin birinci sebebi, döviz fiyatlarının baskılanmasıdır. Türkiye’de 2000’den beri enflasyonla mücadelede Stanley Fisher’in ünlü “kur çıpası” yöntemi kullanılmaktadır. Yani “yüksek faiz-düşük kur” politikası izlenmektedir. Gelelim ikinci sebebe. Amerika’da, Cayman Adaları’nda ve İsveç’te kişi başına milli gelir Türkiye’den 4-5 misli yüksektir. Doğal olarak oralardaki ücretlerin ve kiraların Türkiye’den yüksek olması gerekir. Aksi takdirde milli gelir hesapları tutmaz. Hizmet sektöründe mesela bir lokantada, yapılan işin mahiyeti icabı ana maliyet unsuru emek yani ücretlerdir. İkincisi de mekân kirasıdır. Dolayısıyla, Türkiye’de lokanta fiyatlarının oralara göre daha ucuz olması gerekir. Nitekim Türkiye genelinde bir araştırma yapılsa (düşük kura rağmen) sonuç böyle çıkar. Hocamızın Amerika’dan pahalı bulduğu lokantalar daha ziyade “yüksek gelirlilerin ve zengin turistlerin” yemek yediği yerlerdir. Üçüncü sebep ise “araba yıkamacılardan, berberlere; tesisatçılardan, doktorlara kadar” serbest çalışanların, her şeyin fiyatının arttığı ve “adam kazıklamanın meşrulaştığı” bu ortamda altta kalmamak için “az müşteri-yüksek fiyat” politikası izlemeleridir.
Ekonomi Soğumuyor, Isınıyor
Dezenflasyon sürecinde, ekonomik aktivitenin yavaşlaması yani GSYH’nin duraklaması hatta düşmesi gerekir. Şu ana kadar böyle bir şey olmadı. Ülkemizin “üst aklı” enflasyonu büyüyerek düşürme peşindedir. Görünen tek şey “sabit ve dar gelirlilerin” (emekliler diye okuyun) aylıklarının enflasyonun çok gerisinde kalmasıdır. Bu sebeple ana muhalefet CHP ve CHP’yi destekleyen medya da AKP+MHP karşıtı propaganda kampanyasını “emekliler” ve “emekçiler”üzerine inşa etmiştir. Onlar da enflasyonun düşmemesiyle değil, maaşların artması ile ilgilidir. Bu şartlar altında halkı mutsuz etmeden enflasyonu düşürmek için döviz fiyatını baskılamak dışında bir yol kalmamaktadır.
Kaynaklar:
Türkiye Pahalı – Ege Cansen, Sözcü Gazetesi, 24 Ağustos 2025
Türkiye Pahalı – Ege Cansen, Zoom Haber İnternet Sitesi, 24 Ağustos 2025
