Bedri Yılmazİstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nın MASAK’tan yürüttüğü incelemede veri talebini 2024 ve sonrası ile sınırlandırması, sermaye piyasası uzmanları, hukukçular ve kamuoyunda çeşitli soru işaretlerine ve eleştirilere yol açmıştır.İncelemenin 2024 öncesini (özellikle 2022–2023 dönemini) kapsamamasına yönelik öne çıkan temel eleştiriler şunlardır:
1. Borsa İstanbul’daki Olağan Dışı Hacim ve Balon Döneminin Dışarıda Bırakılması
2022–2023 Rallisi ve Fon Patlaması: Borsa İstanbul'da rekor bireysel yatırımcı girişlerinin yaşandığı, şirket değerlemelerinin ve fon büyüklüklerinin olağan dışı şekilde katlandığı asıl dönem 2022 ve 2023 yıllarıdır.Eleştiri: Manipülatif fiyat hareketlerinin, karşılıksız şişirilen hisse operasyonlarının ve fonların portföy yapılarını bu hisselerle doldurma sürecinin temelleri bu dönemde atılmıştır. İncelemenin başlangıcının 2024 olarak belirlenmesi, usulsüzlüklerin ve yapay piyasa oluşturma eylemlerinin kuluçka evresinin denetim dışı kalması anlamına gelmektedir.
2. "Servet Transferi ve Çıkışın Tamamlanmış Olması" Riski
Zamanlama Farkı: Sermaye piyasasında usulsüz işlem yürüten aktörlerin elde ettikleri kârları ve haksız kazançları yurt dışına ya da kripto varlıklara aktarma eylemini genellikle operasyonun tepe noktasında (2022 sonu veya 2023 içinde) gerçekleştirdiği bilinmektedir.Eleştiri: 2024 sonrasına odaklanmak, "atı alanın Üsküdar'ı geçtiği" bir senaryo yaratmaktadır. Şüphelilerin ana varlık transferlerini ve İsviçre veya offshore merkezlere nakit aktarımlarını çoktan tamamlamış olabileceği; 2024 sonrasındaki hareketlerin ise yalnızca kalıntı veya rutin transferleri gösterebileceği savunulmaktadır.
3. Fon İhraçları ve Tasfiye Edilen 131 Fonun Kuruluş Tarihleri
Kuruluş ve İzahname Süreci: SPK tarafından işleme kapatılan ve tasfiye kararı alınan 131 fonun büyük bir kısmı 2024 öncesinde ihraç edilmiş ve toplanan tasarruflarla portföy oluşturmuştur.Eleştiri: Fonların içine konulan şüpheli varlıkların, ilişkili taraf işlemlerinin ve örtülü kazanç aktarımlarının hangi kaynaklarla finanse edildiğini anlamak için fonların ilk kurulduğu ve paranın toplandığı tarihe (2022–2023) inilmemesi, SPK'nın tasfiye gerekçeleriyle savcılığın talep kapsamı arasında bir çelişki doğurmaktadır.
4. Şüpheli İlişkili Taraf ve Halka Arz Kaynaklarının İhmali
Halka Arz Gelirleri: Hedef alınan aracı kurumlar ve holdinglerin (Pusula Finans, Hedef Holding, Bulls Yatırım, Tera Yatırım vb.) konsorsiyum liderliği veya aracılık yaptığı birçok halka arz ve sermaye artırımı 2022 ve 2023 yıllarında gerçekleşmiştir.Eleştiri: Halka arz gelirlerinin ve fon havuzlarının bu şirketlerin hakim ortakları veya yöneticileri tarafından nasıl yönlendirildiği incelenmeden, yalnızca 2024 sonrasındaki nakit ve kripto transferlerine bakılması zincirin ilk halkasını kopuk bırakmaktadır.
5. Kripto Düzenlemelerinin Zamanlamasından Kaynaklanan Boşluk
Mevzuat Etkisi: Türkiye'de kripto varlıklara ilişkin kapsamlı yasal çerçevenin ve MASAK nezdindeki sıkı kimlik doğrulama/raporlama zorunluluklarının 2024 ortasında yürürlüğe girmesi, geçmişe dönük verilerin istenmemesi için teknik bir gerekçe olarak sunulsa da eleştirilmektedir.Eleştiri: 2024 öncesi dönemin gri alanda kalması sebebiyle, gayriresmi nakit çıkışlarının ve soğuk cüzdan transferlerinin asıl bu denetimsiz yıllarda yapıldığı açıktır. MASAK'ın blokzincir takip araçlarıyla uluslararası borsalar üzerinden geriye dönük cüzdan analizi yapabilecek kapasitesi varken talebin 2024'le sınırlandırılması, bu döneme bir nevi "zımni af" veya denetim muafiyeti sağladığı şeklinde yorumlanmaktadır.
Resmi Tarafın Muhtemel Savunması / Gerekçesi
Eleştirilerin karşısında resmi mercilerin ve soruşturma makamlarının bu tercihi şu gerekçelerle açıklaması olasıdır:
Maddi Ceza Hukukunda Zamanaşımı ve Suçun Somutlaşması: İddia edilen para aklama veya organize suç örgütü faaliyetlerinin somut delillerinin ve SPK denetim raporlarının 2024 yılındaki ani likidite krizleri ve fon tıkanmalarıyla resmi kayıtlara geçmiş olması.
Bürokratik ve Teknik Veri Yükü: Ham verinin (tüm bankacılık hareketleri, Swift kayıtları, kripto logları) milyonlarca satırdan oluşması sebebiyle öncelikli olarak sıcak döneme (2024–2026) odaklanılarak soruşturmanın zamanaşımına uğramadan hızlıca iddianameye dönüştürülmek istenmesi. İlerleyen aşamalarda elde edilecek somut delillere göre soruşturmanın geriye doğru genişletilme ihtimali.
Buna rağmen hâkim kanaat; piyasa güveninin tam olarak tesis edilebilmesi ve sermaye kaçışının boyutlarının netleşmesi için incelemenin 2021 sonu/2022 başı milat alınarak genişletilmesinin zorunlu olduğu yönündedir.
